Yapay Zekâ Kullanım Politikası: Bir Sayfalık Şablon
16.11.2026
Yapay zekâ kullanım politikası, çalışanların ChatGPT gibi araçları iş yerinde hangi koşullarda kullanabileceğini yazılı hale getiren kısa bir kural belgesidir. Kısa cevap şu: araçları topyekûn yasaklamak yerine kullanımı üç sınıfa ayırın. Serbest olanlar, önce sorulması gerekenler ve asla girilmeyecek veriler. Yazının sonunda kopyalayıp şirketinize uyarlayabileceğiniz bir sayfalık şablon var.
Bir not: bu yazı hukuki danışmanlık değildir, genel bir yol gösterir. Şirketinize özgü hükümler için hukuk veya KVKK danışmanınızla çalışın.
Neden yazılı bir kural gerekiyor?
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), 5 Mart 2026 tarihinde "İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı" başlıklı bir duyuru yayımladı. Duyuruya eklenen rehber dokümanın amacı, üçüncü taraflarca sunulan ve kamuya açık üretken yapay zekâ araçlarının iş yerinde kullanımına dair genel bir çerçeve sunmak, farkındalık oluşturmak, riskleri göstermek ve bilinçli kullanımı teşvik etmektir. KVKK ayrıca bu araçların çoğu zaman kurumsal bir politika olmadan, çalışanların bireysel tercihiyle kullanıldığını ve bunun izleme ve yönetimi zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Bu yazı yalnızca duyuru sayfasındaki özete dayanıyor. Aşağıdaki sınıflandırma ve şablon benim önerimdir, KVKK'ya atfedilmemelidir.
Gölge yapay zekâ nedir?
Gölge yapay zekâ, çalışanların şirketin bilgisi ve onayı olmadan, çoğunlukla kişisel hesaplarla yapay zekâ araçlarını işte kullanmasıdır. Kötü niyet gerekmez. Biri teklif metnini düzeltmek, bir başkası müşteri e-postasını özetlemek ister. Araç elinin altındadır, iş hızlanır. Sorun, şirketin hangi bilginin nereye gittiğini bilmemesidir.
Bence tam yasak çoğu zaman işe yaramaz. Yasak, kullanımı ortadan kaldırmak yerine görünmez kılabilir. Kullanım görünmez olunca da kimse "Bu veriyi girebilir miyim?" diye sormaz. Net sınırları olan, kolay okunan bir politika bu yüzden bence yasaktan daha işlevlidir.
Yazmadan önce cevaplanacak üç soru
- Şu an hangi araçlar kullanılıyor? Ekibe kısa ve suçlayıcı olmayan bir soru sorun: hangi aracı, hangi iş için kullanıyorsunuz?
- Hangi veriler şirket için hassas? Müşteri bilgisi, personel verisi, fiyat ve maliyet tabloları, kaynak kod, imzalanmamış sözleşmeler.
- Kim karar verecek? Yeni bir araç çıktığında "olur" ya da "olmaz" diyecek tek bir kişi veya küçük bir grup belirleyin.
Üç sınıf: Serbest, Önce sor, Asla girme
Bence politikanın omurgası bu üçlü ayrımdır. Çalışan, uzun bir metni baştan sona okumak zorunda kalmadan hangi kutuya girdiğini görebilmelidir. Aşağıdaki örnekler benim önerimdir; sektörünüze ve şirketinizin risk iştahına göre değişir.
Serbest
Kamuya açık veya şirkete özgü olmayan bilgiyle yapılan işler:
- Genel bir kavramı açıklatmak veya bir konuda fikir üretmek.
- Kişisel veri ve müşteri bilgisi içermeyen bir metnin dilini düzeltmek.
- Toplantı gündemi, taslak başlık ya da sunum iskeleti hazırlamak.
- Genel bir yazılım sorusunun cevabını aramak (şirkete ait kod yapıştırmadan).
Önce sor
Sonucu dışarı çıkabilecek veya şirkete ait bilgi içeren işler. Onay, politikada adı geçen sorumlu kişiden alınır:
- Müşteriye gidecek teklif ya da e-posta taslakları (sözleşme taslakları burada değil, "Asla girme" sınıfındadır).
- Şirketin kendi kaynak kodu veya iç dokümanları (parola, anahtar ve müşteri verisi bu sınıfa değil, "Asla girme" sınıfına girer).
- Listede olmayan yeni bir araç, eklenti ya da otomasyon denemek.
- Marka adına görsel, ses veya video üretmek.
Asla girme
Hangi araç olursa olsun girilmeyecek veriler:
- Kişisel veriler: kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ait kimlik, iletişim ve sağlık bilgileri.
- Müşteri listeleri ve müşteriye ait her türlü iç bilgi.
- Parolalar, API anahtarları, erişim bilgileri.
- Ticari sırlar, iç fiyat ve maliyet tabloları, imzalanmamış sözleşmeler. (Müşteriye gönderilecek teklifin metni "Önce sor" sınıfındadır; içindeki iç maliyet rakamları ise burada.)
- Personel değerlendirmeleri ve işe alım dosyaları.
Üç sınıf pratikte nasıl çalışır? Varsayımsal örnekler
Aşağıdakiler gerçek bir olay değil, sınıfların nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmış örneklerdir.
- Satış çalışanı, bir müşterinin sorusuna cevap yazıyor. Müşteriye gidecek cevap taslağı "Önce sor" sınıfındadır. Müşterinin adı, firması ve siparişi "Asla girme" sınıfına girer; araca yalnızca sorunun genel hali yazılır.
- Muhasebe çalışanı, bir Excel formülünü soruyor. Formülün mantığını sormak "Serbest" olabilir. Gerçek cari hesap ya da maaş tablosunu yüklemek "Asla girme" sınıfındadır.
- Yazılımcı, bir hata mesajını araca soruyor. Mesajda yalnızca genel bir hata metni varsa "Serbest". Şirketin kaynak kodundan bir parça gerekiyorsa "Önce sor": onay çıkmadan yapıştırılmaz. Mesajın içinde parola, API anahtarı ya da müşteri verisi varsa "Asla girme": önce bu kısımlar silinir, soru ondan sonra sorulur.
- İK uzmanı, iş ilanı metni hazırlıyor. İlan metni "Serbest". Aday özgeçmişlerini araca yüklemek "Asla girme".
Dikkat edin: aynı araç, aynı kişi, ama girilen veriye göre sınıf değişiyor. Politika ağırlıklı olarak aracı değil veriyi sınıflandırdığı için kuralın akılda tutulması kolaylaşabilir. Bir veri iki sınıfa uyuyorsa, daha sıkı olan sınıf geçerlidir. Bu cümleyi politikaya da yazın.
Bir sayfalık yapay zekâ kullanım politikası şablonu
Aşağıdaki iskeleti kopyalayıp şirket adınıza ve araç listenize göre doldurabilirsiniz. Çoğu başlığın altına bir ya da iki cümle yeter; veri sınıfları maddesi listeden oluşur. Tek sayfayı geçerse okunması zorlaşır.
- Kapsam. "Bu politika, [şirket adı] çalışanlarının iş amacıyla kullandığı tüm üretken yapay zekâ araçlarını kapsar. Bu araçlar kişisel hesapla kullanılsa da kapsam içindedir."
- Onaylı araçlar. "Şirket hesabıyla kullanımı onaylanan araçlar: [liste]. Listede olmayan bir aracı kullanmadan önce [sorumlu kişi] ile iletişime geçilir."
- Veri sınıfları. "Her veri üç sınıftan birine girer. Bir veri iki sınıfa uyuyorsa, daha sıkı olan sınıf geçerlidir."
- Serbest: genel bir kavramı açıklatmak veya fikir üretmek; kişisel veri ve müşteri bilgisi içermeyen bir metnin dilini düzeltmek; toplantı gündemi, taslak başlık ya da sunum iskeleti hazırlamak; genel bir yazılım sorusunun cevabını aramak (şirkete ait kod yapıştırmadan).
- Önce sor (onay [sorumlu kişi]'den alınır): müşteriye gidecek teklif ya da e-posta taslakları; şirketin kendi kaynak kodu veya iç dokümanları; listede olmayan yeni bir araç, eklenti ya da otomasyon denemek; marka adına görsel, ses veya video üretmek.
- Asla girme (hiçbir araca): kişisel veriler (kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ait kimlik, iletişim ve sağlık bilgileri); müşteri listeleri ve müşteriye ait her türlü iç bilgi; parolalar, API anahtarları, erişim bilgileri; ticari sırlar, iç fiyat ve maliyet tabloları, imzalanmamış sözleşmeler; personel değerlendirmeleri ve işe alım dosyaları.
- İnsan denetimi. "Yapay zekâ çıktısı taslaktır. Dışarıya giden her içerik, yayınlanmadan önce bir çalışan tarafından okunur, doğrulanır ve sorumluluğu o çalışana aittir."
- Sorumlu kişi. "Araç onayı, sorular ve ihlal bildirimleri için sorumlu kişi: [ad, iletişim]. Hata yapan çalışan, durumu bildirdiği için cezalandırılmaz."
- Eğitim ve gözden geçirme. "Yeni çalışanlara bu politika işe başlarken anlatılır. Politika yılda en az bir kez ve yeni bir araç ya da yasal gelişme olduğunda gözden geçirilir."
Beşinci maddedeki son cümle bilerek var. Bence çalışan, hata yaptığında sorun bildirmekten çekinirse politikanın tüm değeri kaybolur.
Yeni bir aracı onaylarken sorulacak sorular
Onaylı araç listesi canlı bir liste olmalı. Bir araç eklemeden önce, benim önerim olarak şu soruları sorun:
- Araca girilen veriler nerede tutuluyor ve kimler görebiliyor?
- Şirket hesabı ile kişisel hesap arasında ayrım var mı, kullanım şirket tarafından yönetilebiliyor mu?
- Sağlayıcının kullanım koşulları ve gizlilik metni okundu mu? Girilen verinin model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı açıkça yazıyor mu?
- Bir çalışan ayrıldığında erişim kapatılabiliyor mu?
Bu soruların cevabını bulamıyorsanız, aracı "Önce sor" sınıfında tutmak ya da listeye almamak daha güvenli bir başlangıçtır.
Politikayı hayata geçirme sırası
- Mevcut kullanımı öğrenin; sorgulamadan, merakla sorun.
- Hassas veri türlerinin listesini çıkarın.
- Şablonu şirketinize uyarlayın ve sorumlu kişiyi atayın.
- Hukuk veya KVKK danışmanınıza gösterin; şirketinizin sektörüne özgü hükümleri ekleyin.
- Ekibe yarım saatlik, örnekli bir anlatım yapın. Üç sınıfı gerçek iş örnekleriyle gösterin.
- Onaylı araç listesini görünür bir yere koyun ve güncel tutun.
Sık yapılan hatalar
- Çok uzun yazmak. On sayfalık bir politikanın okunması zorlaşır. Kural, çalışanın iş anında akılda tutabileceği kadar kısa olmalı.
- Yalnızca yasaklamak. Alternatif sunmayan yasak, kullanımı gizleyebilir.
- Sorumlu kişi belirlememek. Sahibi olmayan kural, zamanla unutulur.
- Bir kez yazıp bırakmak. Araçlar hızlı değişiyor; politika da gözden geçirilmeli.
Politikayı canlı tutan küçük alışkanlıklar
Politika tek başına yetmeyebilir; birkaç küçük alışkanlık onun güncel kalmasına yardım eder. Bunlar benim önerilerimdir:
- Soru kanalı açın. "Bunu girebilir miyim?" sorusu için ekipte kolay ulaşılan tek bir mesaj kanalı olsun. Sormak kolaylaşırsa sormadan yapmanın azalması beklenir.
- Örnek bankası tutun. Onaylanan ve reddedilen durumları kısa notlar halinde biriktirin; yeni çalışan için iyi bir eğitim malzemesidir.
- Çıktıyı doğrulatın. Yapay zekâ çıktısı yanlış olabilir. Rakam, tarih ve alıntı içeren her metin, kaynağından kontrol edilmeden dışarı çıkmamalı.
- Yöneticiler örnek olsun. Kural yalnızca çalışanlara uygulanıyorsa inandırıcılığını yitirir.
Genel amaçlı araçların yetmediği yerde
Bazı şirketlerde asıl ihtiyaç, genel amaçlı bir sohbet aracı değil, şirketin kendi süreçlerine oturan bir çözümdür. Bu durumda verinin nerede durduğunu ve kimin eriştiğini siz belirleyebilirsiniz. Kuruma özel süreçler ve yazılım mimarisi üzerine bu sitede ayrı bir yazı var: paket yazılımların tıkandığı yer. Şirketleri merak ederseniz Şirketlerim sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ kullanım politikası zorunlu mu?
Bu soruya hukuki cevap veremem. Bence zorunlu olup olmamasından bağımsız olarak, ekibiniz bu araçları zaten kullanıyorsa yazılı bir kural yönetimi kolaylaştırır. Yükümlülükleriniz için hukuk danışmanınıza başvurun.
ChatGPT'yi iş yerinde tamamen yasaklamak doğru mu?
Bence çoğu küçük ve orta ölçekli şirket için doğru değil. Yasak, kullanımı gizler ve riski görünmez hale getirir. Üç sınıflı bir kural, kullanımı görünür tutmayı ve en hassas verileri baştan dışarıda bırakmayı hedefler.
Politikayı kim yazmalı?
Tek bir kişi taslağı hazırlayabilir ama içeriği İK, BT ve iş birimlerinin birlikte görmesi iyi olur. Çalışanların gerçek kullanımını bilmeyen bir politika uygulanmaz. Son hali hukuk veya KVKK danışmanınızla kontrol edilmelidir.
Politikayı ne sıklıkla güncellemeliyim?
Bence yılda bir gözden geçirmek mantıklıdır. Bunun dışında şirkete yeni bir araç girdiğinde veya yasal bir gelişme olduğunda da güncelleyin.
Sonuç
İyi bir yapay zekâ kullanım politikası kısa, okunur ve sahibi belli olandır. Üç sınıfı belirleyin, hassas verileri netleştirin, tek sayfalık şablonu doldurun ve ekibe anlatın. Şirketinizde yapay zekâ, yazılım veya otomasyon konusunda birlikte düşünmek isterseniz ana sayfadaki "Birlikte Çalışalım" bölümünden iletişime geçebilirsiniz: batuhanumutbayat.com.tr.
Kaynak
- KVKK, "İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı" duyurusu (5 Mart 2026): kvkk.gov.tr